Wanneer huishoudelijk afvalwater niet via het riool kan worden afgevoerd, is decentrale zuivering noodzakelijk. In dit artikel leggen we uit welke wetten en regels gelden voor decentrale waterzuivering, wie verantwoordelijk is voor welke onderdelen, en welke eisen worden gesteld aan de kwaliteit van het gezuiverde afvalwater.
⚠️ Let op: dit artikel is informatief van aard en biedt geen garantie op volledigheid of juistheid. Raadpleeg altijd je gemeente of waterschap voor specifieke eisen.
1) Waarom is er Wet- en Regelgeving voor Decentrale Afvalwaterzuivering?
In Nederland is de standaard voor afvalwaterzuivering het gebruik van het riool en een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI). Echter, in buitengebieden en afgelegen woningen is aansluiting op het riool niet altijd mogelijk. In dat geval mag huishoudelijk afvalwater lokaal gezuiverd worden, bijvoorbeeld met een Individuele Behandeling van Afvalwater (IBA) zoals:
Voor IBA-systemen geldt aparte wet- en regelgeving, omdat ze kleinschaliger zijn dan gemeentelijke RWZI’s.
2) Wie is waarvoor verantwoordelijk?
👤 Bewoner of Eigenaar
De bewoner is verantwoordelijk voor het lozen van voldoende gezuiverd afvalwater, volgens de minimale lozingseisen die zijn vastgelegd in wetgeving.
🏛️ Gemeente
De gemeente is verantwoordelijk voor:
- De aanleg en het onderhoud van het riool.
- Het bepalen van het rioleringsgebied en eventuele vrijstellingen.
🌊 Waterschap
Het waterschap houdt toezicht op:
- De kwaliteit van het oppervlaktewater.
- De toetsing, bemonstering en analyse van lozingen vanuit decentrale systemen.
- Aanvullende regels via de waterschapsverordening.
3) Toepasselijke Wetten en Regels
Omgevingswet (Landelijke Basisregels)
De Omgevingswet bevat de landelijke minimumeisen voor de kwaliteit van gezuiverd afvalwater. Het waterschap mag aanvullende eisen stellen binnen hun beheergebied. Algemene informatie hierover is te vinden op de volgende pagina’s:
- Lozingsvoorschriften huishoudelijk afvalwater – IPLO
- IBA-systemen – IPLO
- Inzameling stedelijk afvalwater – IPLO
De eisen verschillen afhankelijk van het type water waarop geloosd wordt, zie de tabel hieronder:
- Aangewezen oppervlaktewater: grotere rivieren, kanalen of meren.
- Niet-aangewezen oppervlaktewater: sloten, beken of grachten (strengere eisen).
Bekijk hier de lijst met aangewezen oppervlaktewateren – overheid.nl
⚠️ Bij systemen <6 IE (inwonerequivalenten) kan een septic tank volstaan, mits aan voorwaarden wordt voldaan.
Gemeentelijke Wetgeving: Afstand tot Riolering
Afhankelijk van de afstand tot het dichtstbijzijnde riool en het aantal IE, mag lozing op bodem of oppervlaktewater plaatsvinden. Zie de tabel:
| Aantal IE | Max. afstand tot riolering |
|---|---|
| ≤10 IE | 40 meter |
| 11–24 IE | 100 meter |
| 25–49 IE | 600 meter |
| 50–99 IE | 1.500 meter |
| 100–1.999 IE | 3.000 meter |
Indien de lozer aan de bovenstaande voorwaarden van afstand tot aan het riool ten opzichte van de omvang voldoet, mag hij lozen op de omgeving. Indien de lozer ervoor kiest om te lozen op de bodem moet deze wel voldoen aan de eisen die de gemeente hierover stelt. De gemeente is namelijk verantwoordelijk voor lozingen op de bodem en heeft het recht aanvullende eisen hiervoor te stellen. De minimale gestelde eisen zijn:
⚠️ Voor lozing op de bodem stelt de gemeente aanvullende eisen. Ook hier geldt: bij systemen kleiner dan 6 IE volstaat een septic tank mits voldaan wordt aan de gestelde voorwaarden.
Lees hier meer over IBA en septic tanks – IPLO
Waterschapsverordening: Aanvullende Eisen
Het waterschap bepaalt de lozingseisen wanneer er niet op het riool aangesloten kan worden. Zij kunnen strengere eisen stellen dan de Omgevingswet. Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
- Huishoudelijke lozingen
- Zakelijke lozingen
📞 Neem contact op met jouw waterschap om de exacte eisen te achterhalen.
4) Wetgeving in de Praktijk: Wat moet je doen?
Hoewel de regelgeving complex lijkt, zijn er in de praktijk een paar eenvoudige stappen:
Stap 1: Gemeente raadplegen
- Mag je lozen op bodem of oppervlaktewater?
- Welke eisen gelden voor lozing op de bodem?
- Zijn er aanvullende gemeentelijke eisen?
Stap 2: Waterschap raadplegen
- Mag je lozen op oppervlaktewater?
- Welke emissie-eisen gelden?
- Zijn er aanvullende lozingsvoorwaarden?
De bewoner of eigenaar blijft altijd verantwoordelijk voor het naleven van alle wet- en regelgeving en het behalen van de lozingseisen.